اقتصادآنلاین – مسیحا حیدریان؛ مسدودسازی ۳۴۴ میلیون دلار رمزارز مرتبط با ایران توسط آمریکا، اگرچه در تیترها یک عدد مشخص دارد، اما در لایههای زیرین خود به یک نقطه عطف در نقش استیبلکوینها در نظام مالی جهانی اشاره میکند.
بر اساس گزارش سیانان، این حجم از داراییها، با توجیه «تراکنش مشکوک» مسدود شده است؛ بنابراین احتمالا خطری سایر معاملهگران را تهدید نمیکند.
آنچه این پرونده را از موارد مشابه متمایز میکند، نه فقط حجم دارایی، بلکه سازوکار اجرایی آن است؛ سازوکاری که بدون همکاری مستقیم یک شرکت صادرکننده استیبلکوین عملا امکانپذیر نبود.
بر اساس دادههای منتشرشده، بخش عمده این داراییها در قالب استیبلکوین دلاری نگهداری میشد؛ داراییای که برخلاف بیتکوین یا اتریوم، توسط یک نهاد مرکزی صادر و مدیریت میشود. همین ویژگی باعث شده امکان فریز یا مسدودسازی مستقیم موجودی کیفپولها وجود داشته باشد. در این پرونده، پس از شناسایی آدرسهای مشکوک توسط نهادهای نظارتی، اطلاعات به شرکت صادرکننده منتقل شده و این شرکت نیز با اعمال محدودیت در سطح قرارداد هوشمند، دسترسی به موجودی این کیفپولها را قطع کرده است.
نکتهای که کمتر به آن توجه میشود، مقیاس این نوع مداخلات در سالهای اخیر است. طبق دادههای عمومی، شرکت صادرکننده این استیبلکوین تا امروز میلیاردها دلار دارایی را در صدها آدرس مختلف مسدود کرده است. برخی گزارشها از مسدودسازی بیش از دو میلیارد دلار دارایی در قالب هزاران کیفپول حکایت دارند؛ عددی که نشان میدهد این اقدام یک استثنا نیست، بلکه بخشی از یک روند تثبیتشده است.
در پرونده اخیر، برآوردها نشان میدهد این ۳۴۴ میلیون دلار در تعداد محدودی کیفپول متمرکز بوده و از طریق شبکهای از آدرسهای واسطه جابهجا شده است و به همین دلیل دارایی مشکوک تلقی شدند. الگوی این تراکنشها بهگونهای بوده که داراییها ابتدا به کیفپولهای میانی منتقل و سپس در چند مرحله بین آدرسهای مختلف پخش شدهاند تا ردگیری آنها دشوارتر شود. این روش، که بهنوعی «لایهسازی مالی» در بستر بلاکچین محسوب میشود، یکی از رایجترین تکنیکها برای کاهش شفافیت مسیر پول است.
ادعای ۷.۸ میلیارد دلار دارایی رمزارزی وابسته به نهادها
در کنار این موضوع، برخی منابع خارجی مدعی شدند که حجم داراییهای رمزارزی وابسته به نهادهای ایرانی به حدود ۷.۸ میلیارد دلار میرسد؛ این حجم از دارایی، فارغ موجودی وَلت اشخاص حقیقی ایرانی است. اما در دارایی نهادهای حقوقی و وابسته، سهم استیبلکوینها، بهدلیل قابلیت نقدشوندگی بالا و اتصال به دلار، قابل توجه ارزیابی میشود. همین ویژگی باعث شده استیبلکوینها به ابزار اصلی برای انتقال ارزش در شرایط محدودیتهای بانکی تبدیل شوند.
از منظر فنی، فرآیند فریز به این شکل عمل میکند که آدرسهای مشخص در لیست سیاه قرارداد هوشمند قرار میگیرند. بهمحض قرار گرفتن در این لیست، امکان انتقال، برداشت یا استفاده از موجودی برای آن آدرسها از بین میرود. به بیان ساده، دارایی همچنان روی بلاکچین وجود دارد، اما عملا غیرقابل استفاده میشود. این تفاوت مهمی با مصادره سنتی داراییها دارد؛ در اینجا پول ناپدید نمیشود، بلکه قفل میشود.
نکته مهم دیگر، نقش صرافیها در این چرخه است. بسیاری از این داراییها پیش از فریز شدن، از مسیر صرافیهای مختلف عبور کردهاند؛ چه صرافیهای داخلی و چه پلتفرمهای بینالمللی. در سالهای اخیر، فشار نهادهای نظارتی باعث شده این پلتفرمها نیز بهطور فزایندهای در شناسایی و گزارش تراکنشهای مشکوک نقش ایفا کنند. به همین دلیل، زنجیره کنترل تنها به صادرکننده استیبلکوین محدود نمیشود، بلکه یک شبکه گسترده از بازیگران در آن دخیل هستند.
با این حال، با وجود این سطح از نظارت، دادهها نشان میدهد جریانهای مالی متوقف نشدهاند. در بسیاری از موارد، پس از مسدودسازی یک مسیر، داراییها از طریق مسیرهای جایگزین مانند استفاده از رمزارزهای غیرمتمرکزتر، صرافیهای کمتر شناختهشده یا حتی روشهای ترکیبی خارج از بلاکچین منتقل میشوند. این موضوع نشان میدهد که تأثیر اصلی چنین اقداماتی، افزایش هزینه و پیچیدگی عملیات است، نه حذف کامل آن.
در نهایت، آنچه این پرونده را مهم میکند، تثبیت یک واقعیت جدید است: استیبلکوینها دیگر صرفاً ابزار انتقال ارزش نیستند، بلکه به بخشی از زیرساخت اجرای سیاستهای مالی و حتی ژئوپلیتیک تبدیل شدهاند. در چنین شرایطی، هرچه وابستگی به این ابزارها بیشتر شود، میزان آسیبپذیری در برابر مداخلات نیز افزایش مییابد. همین مسئله، معادله استفاده از رمزارزها را برای کشورها و بازیگران مختلف پیچیدهتر از گذشته کرده است.
