انتشار اوراق بدون ضامن در بازار سرمایه

برای نخستین بار انتشار اوراق بدون رکن ضامن و بر مبنای رتبه بندی شرکت‌های رتبه‌بندی اعتباری در بازار سرمایه انجام شد.

رضا عیوضلو – مدیرعامل رتبه بندی پایا – در نشست خبری که در فرابورس برگزار شد، با بیان اینکه رویدادی مهم در بازار سرمایه امروز اتفاق افتاده است، گفت: دارایی پایه‌ای که امروز برای انتشار اوراق در نظر گرفته شده است سهام شرکت صنعتی معدنی گل گهر است که شرکت توسعه مالی مهر آیندگان ۷۰۰  میلیارد تومان به تامین مالی از طریق انتشار اوراق اقدام خواهد کرد. اولین اوراق بدون ضامن با رتبه اعتباری امروز در فرابورس ایران پذیره‌نویسی شد تا شرکت‌ها بدون در اختیار داشتن ضامن و فقط با اتکا به رتبه اعتباری نسبت به تامین مالی از بازار اقدام کنند.

ریزش بورس و نگاهی متفاوت به این بازار

عیوضلو در خصوص انتشار اوراق بدون ضامن توضیح داد: اوایل سال ۹۹ سازمان بورس و اوراق بهادار به شرکت‌های بورسی و فرابورسی اجازه داد که در صورتی که رتبه بندی اعتباری شوند آنها از رتبه تیپ لبی به بالا باشد بتوانند بدون داشتن ضامن به انتشار اوراق بهادار اقدام کنند تا پیش از این سازمان بورس، بورس و فرابورس را ملزم می‌کرد که اوراقی را منتشر و بانکی را به عنوان ضامن معرفی کنند که فرایند تامین مالی را طولانی می کرد و نرخ تأمین مالی را در بازار افزایش می داد. از سوی دیگر انتخاب کردن ضامن برای یک شرکت بورسی و فرابورسی در گذشته با توجه به لزوم رکن ضامن کار آسانی نبود و پیچیدگی‌های خاص خودش را داشت.

وی در خصوص معیارهای رتبه بندی شرکت‌ها نیز گفت: شرکت‌های رتبه‌بندی بر اساس متدولوژی و اصولی که به عموم افشا کرده‌اند نسبت به رتبه‌بندی اعتباری شرکت‌ها (ناشران) و اوراق بهادار آنها اقدام می‌کنند. رتبه‌بندی اعتباری در واقع اظهارنظر مؤسسه رتبه‌بندی راجع به احتمال ایفای به‌ موقع تعهدات شرکت‌ها (ناشران) یا احتمال ایفای به‌ موقع تعهدات ناشی از انتشار اوراق بهادار محسوب می‌شود. در واقع شرکت‌های رتبه‌بندی اعتباری، ریسک اعتباری ناشران بورسی و فرابورسی را برای بازار آشکار می‌کنند. رتبه‌بندی اعتباری باعث شفاف‌تر شدن بیشتر شرکت‌ها به ویژه از جنبه ریسک آنها می‌شود.

عیوضلو در پاسخ به این سوال که در صورت نکول(ورشکستگی) شرکت تکلیف اوراق منتشره چه خواهد شد؟ توضیح داد: پیش‌بینی شده است که کمیته نکولی در سازمان بورس تشکیل شده و اگر رتبه اعتباری شرکتی تنزل قابل توجهی پیدا کرده باشد و از درجه مشخصی خارج شود؛ وثایق یا ضمانت‌هایی برای این شرکت‌ها تعیین شده و این اوراق به اوراق با پشتوانه ضامن یا توثیق سهام تبدیل شوند.

در این نشست مجتبی تقی‌پور – مدیرعامل یک شرکت تامین سرمایه – نیز با اشاره به اینکه امروز ابزار جدید تامین مالی در بازار سرمایه ایران به مرحله انتشار رسیده است، گفت: اولین انتشار اوراق بدون ‌ضامن در بازار سرمایه کشور که انتشار اوراق اجاره روی سهام برای شرکت توسعه مالی مهر آیندگان بوده و رتبه‌بندی اعتباری آن را شرکت رتبه بندی پایا به عهده داشته به مرحله پذیره نویسی رسیده است.

تقی‌پور ادامه داد: اولین انتشار اوراق بدون ضامن که امروز به مرحله اجرا رسید، آغازی است برای یک راه طولانی که در پیش گرفته شده است البته باید به این موضوع توجه داشت که در دنیا موسسات رتبه‌بندی اعتباری نقش بسیار فعالی در بازارهای تامین مالی ایفا می‌کنند و اساس آن نیز انتشار اوراق بر پایه رتبه اعتباری است که بخش عمده‌ای از تامین مالی در بازارهای جهانی را به خود اختصاص می‌دهد.

وی با اشاه به ابزار شناخته شده اوراق اجاره سهام توضیح داد: در گذشته انتشار اوراق اجاره سهام را در بازار سرمایه داشتیم و ابزار جدیدی نیست در واقع اوراق اجاره سهام با ضامن بانکی یا وثیقه سهام انجام می‌شده است ولی امروز برای اولین بار این اوراق ضامن بانکی ندارد و سهامی نیز وثیقه آن نیست.

ریزش بورس و نگاهی متفاوت به این بازار

انواع سرمایه گذاری

انواع سرمایه گذاری

اصلاً چرا بورس؟!

به آمار مربوط به بازه 10 ساله بین سال­های 88 تا 98 توجه کنید:

بازار شاخص کل بورس ارز طلا مسکن بانک
میزان بازدهی 27 برابر 17 برابر 13 برابر 7 برابر 4 برابر

 

ترتیب میزان ریسک در بازارهای مالی

طبق نظرسنجی مرکز افکارسنجی دانشجویان در سال 98 سهم بازار بورس از پس­انداز مردم 2% بوده در حالی که در سال 99 این سهم به 5% رسیده است. البته نکته جالب اینجاست که فقط 50 درصد مردم پس­انداز می­کنند.

حال ما می­خواهیم در بازار بورس سرمایه گذاری کنیم، اما زمان کافی و همینطور دانشش را نداریم. یک ابزار فوق­العاده و به شدت کاربردی که در همه­ی بورس­های ما وجود دارد اما هنوز مردم ما با این ابزار آشنایی ندارند، صندوق های سرمایه گذاری مشترک است.

اگر از یک تحلیل­گر بپرسند صندوق سرمایه گذاری مشترک یعنی چی؟ می­گوید: کسانی که می­خواهند در یک بازار پر­ریسک بدون دغدغه سرمایه­گذاری کنند، می­توانند از این صندوق­ها نهایت استفاده را ببرند. این روش سرمایه گذاری توسط همه­ی فعالان بورسی، سازمان بورس، تحلیل­گران و حرفه­ای­ها پیشنهاد می­شود. این صندوق­ها تحت نظر سازمان بورس بوده و دارای ناظر و حسابرس می­باشند؛ تا به حال سابقه نداشته این صندوق ها نتوانند پول مردم را پس بدهند و یا مشکلی برایشان پیش آمده باشد.

در صندوق­های سرمایه­گذاری مشترک که انواع مختلفی دارد، پول افراد حقیقی و حقوقی جمع می­شود و با مدیریت حرفه­ای­ترین افراد بازار سرمایه که از فیلترهای بخصوصی عبور می­کنند و مدارک حرفه­ای مشخصی از سازمان بورس دارند و دارای سواد مالی بالایی هستند اداره می­شود.

در صندوق­های سرمایه­گذاری مشترک ما کارمزد پایینی پرداخت می­کنیم؛ به عنوان مثال شما اگر بخواهید پولتان را دست یک حرفه­ای بازار بسپارید در حالی که هیچ تعهدی ازطرف مقابل ندارید، به طور معمول 20% از سودتان را باید در اختیار این عزیزان قرار دهید، در حالی که این صندوق­ها گاهاً حتی یک دهم هزینه­ی سبدگردانی هم برای شما نخواهند داشت.

این صندوق ها نقدشوندگی عالی دارند حتی خیلی از این صندوق­ها تضمین نقدشوندگی هم فراهم می­کنند.

شرایط ضمانت وام‌های دانشجویی اعلام شد

مزیت دیگر این صندوق­ها این است که چون پول زیادی دارند می­توانند سرمایه­گذاری­هایی کنند و در تنظیم تعداد سهام می­توانند نهایت مدیریت سرمایه و مدیریت ریسک را داشته باشند که شاید ما با پول کم خود نمی­توانیم خیلی از این کارها را انجام بدهیم.

مزیت دیگری که دارند، این صندوق­ها به طور کامل استراتژی­ها و برنامه های خودشان را در سایت­های خود بیان می­کنند و دست ما را برای پولی که داریم، مثلا، پس­انداز بازنشستگی ، وام و … باز می­گذارند تا متناسب با آن ریسک کنیم.

مزیت دیگر این صندوق­ها، کمک­های سازمان بورس می­باشد، به عنوان مثال این صندوق­ها معمولا نصف کارمزد معاملات عادی را پرداخت می­کنند و بخشی از عرضه­های اولیه به این صندوق­ها اختصاص پیدا می­کند که سود مناسبی را در پی خواهند داشت.( حتما در جریان هستید که چقدر سر عرضه­ های اولیه دعوا هست).

ویژگی های صندوق های سرمایه گذاری

انواع صندوق های سرمایه گذاری شامل این موارد می شوند :

صندوق قابل معامله در بورس (ETF) :

اين صندوق‌ها مانند صندوق‌هاي معمولی هستند ولی مانند يک سهم در بازار سرمايه معامله و قيمتآن در نتيجه عرضه و تقاضا مشخص می‌شود. در واقع بر خلاف صندوق‌های سرمايه‌گذاری مشترک که فقط در پايان روز و پس از محاسبه ارزش خالص دارایی (NAV) می توان آن‌ها را خريد و فروش نمود، اين صندو‌ق ها را می‌توان مانند سهام در طول روز معامله کرد.

صندوق سرمايه‌گذاری با درآمد ثابت :

اين نوع صندوقها حداقل 90%  از دارایی‌های خود را در اوراق مشارکت، سپرده بانکی، گواهی سپرده بانکي و ساير اوراق بهادار با درآمد ثابت سرمايه‌گذاری می‌نمايند. باقيمانده دارايی‌های صندوق نيز به اختيار مدير صندوق (تا سقف  10%) در بورس سرمايه‌گذاری می‌شود.يک صندوق سرمايه‌گذاری با درآمد ثابت مناسب برای افرادی است که ريسک پذيری پايينی دارند. چرا که بيشتر سرمايه آن در دارایی های با درآمد ثابت سرمايه‌گذاری شده است.

صندوق سرمايه‌گذاری نيکوکاری :

يکي از انواع صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري، صندوق سرمايه‌گذاري نيکوکاري مي‌باشد. اين صندوقها با هدف استفاده از منابع مالي در راستاي اهداف انسان ‌دوستانه صورت مي‌پذيرد. از اين طريق مي‌توان با ايجاد يک جريان نقدينگي مداوم به پيشبرد اهداف نيکوکارانه دست يافت.

صندوق سرمايه‌گذاري در سهام :

اين نوع از صندوق ها حداقل  70% از دارايي‌هاي خود را در سهام سرمايه‌گذاري مي کنند. 30 % باقيمانده نيز به اختيار مدير صندوق در سهام، اوراق مشارکت، سپرده بانکي و يا ساير اوراق بهادار با درآمد ثابت سرمايه‌گذاري مي شود. اين کار باعث مي‌شود که ريسک اين نوع صندوق‌ها نسبت به صندوق‌هاي با درآمد ثابت بيشتر شود. به دليل اينکه بخش زيادي از دارايي‌هاي اين نوع صندوق در بورس سرمايه‌گذاري مي شود، در نتيجه اين نوع از صندوق‌ها حداقل سود تضمين شده ندارند. اين صندوق ها بيشتر مناسب افرادي هستند که قصد سرمايه‌گذاري در بورس را دارند، اما فرصت و يا اطلاعات کافي براي اين کار را ندارند. با سرمايه‌گذاري در اين نوع صندوق‌ها سرمايه شما توسط يک تيم تحليلي با مديريت حرفه‌اي و آشنا به مسائل مالي و سرمايه‌گذاري، در بورس سرمايه‌گذاري مي شود. اما از طرف ديگر اين قابليت را دارند که نسبت به صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري با درآمد ثابت، بازدهي بيشتري را نصيب سرمايه‌گذاران کنند. مثلا در مواقعي که وضعيت بورس مناسب است، ميزان بازدهي و سودآوري اين صندوق ها نسبت به صندوق هاي با درآمد ثابت قابل مقايسه نيست.

صندوق سرمايه گذاري مختلط :

اين نوع از صندوق‌ها حداکثر 60% از دارايي خود را در سهام سرمايه‌گذاري مي‌کنند. حداقل 40% از دارايي صندوق  نيز در اوراق با درآمد ثابت مثل اوراق مشارکت و سپرده هاي بانکي سرمايه‌گذاري مي‌شود. که اين درصد بين اوراق و سهام قابل تغيير مي‌باشد. به صورت کلي مي‌توان گفت اين نوع از صندوق هاي سرمايه‌گذاري از منظر سطح ريسک بين دو نوع صندوق با درآمد ثابت و صندوق سرمايه‌گذاري در سهام قرار مي‌گيرند.

صندوق سرمايه‌گذاري تنها در اوراق بهادار :

اين نوع از صندوق‌ها حداکثر 60 % از دارايي‌هاي خود در گواهي سپرده و سپرده‌هاي بانکي سرمايه‌گذاري مي‌نمايند و باقيمانده وجوه خود را در انواع اوراق بهادار داراي مجوز انتشار از سازمان بورس، منتشره از طرف يک ناشر و يا تضمين شده توسط يک ضامن سرمايه‌گذاري مي‌نمايند. ريسک و بازدهي اين صندوق‌ها نيز همانند صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري در اوراق بهادار مي‌باشد.

صندوق سرمايه‌گذاري جسورانه  (VC FUND):

سرمايه‌گذاري جسورانه (Venture Capital) يک مدل سرمايه‌گذاري براي راه‌اندازي کسب و کارهاي نوپا و شرکت‌هاي کوچک با پتانسيل رشد بلندمدت است، در واقع اين نوع سرمايه‌گذاري منبع بسيار مهمي براي راه‌اندازي کسب‌و‌کارهايي است که کوچک‌تر از آن هستند که بتوان دسترسي مناسب به بازار سرمايه يا بانک‌ها داشته باشند و عمدتا از ريسک بالا و به‌تبع بازدهي مورد انتظار بالايي براي سرمايه‌گذار برخوردارند.

صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري جسورانه در واقع صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري هستند که پول سرمايه‌گذاراني که به دنبال داشتن سهام در کسب و کارهاي نوپا (استارت آپ‌ها) و کسب و کارهاي کوچک و متوسط هستند و پتانسيل رشد بالايي دارند را با ايجاد پرتفوي مديريت مي کنند. اين نوع از سرمايه‌گذاري ها سرمايه‌گذاري هايي با بازده و ريسک بالا محسوب مي شوند.

صندوق سرمايه‌گذاري پروژه :

صندوق سرمايه‌گذاري پروژه ابزاري براي تأمين مالي از طريق سرمايه يا حقوق صاحبان سهام (Equity) است که با اخذ مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار تأسيس شده و به جمع‌آوري سرمايه از عموم و تخصيص آن به سرمايه‌گذاري در ساخت و تکميل پروژه معين اشاره شده در اميدنامه و طرح توجيهي صندوق، مي‌پردازد. در اين نوع صندوق‌ها سرمايه‌گذاران مستقيماً در منافع حاصل از اجراي پروژه سهيم مي‌شوند. هر صندوق پروژه مختص يک پروژه بوده و موضوع صندوق ساخت و تکميل پروژه و سپس پايان يافتن فعاليت صندوق و تقسيم عوايد حاصل از اجراي پروژه با توجه به ساختار پيش‌بيني شده در طرح توجيهي صندوق است.

صندوق سرمايه‌گذاري در اوراق بهادار مبتني بر طلا :

صندوق سرمايه گذاري طلا (Gold Funds) نيز يکي از انواع صندوق هاي سرمايه گذاري قابل معامله در بورس است که در بسياري از کشورهاي دنيا وجود دارد. هدف از تشکيل و راه اندازي صندوق هاي سرمايه گذاري طلا تشکيل يک پرتفوي از دارايي هاي مبتني بر طلا است. بسته به اينکه موسسان اين صندوق روي کدام يک از انواع دارايي هاي مرتبط با طلا سرمايه‌گذاري کرده باشند، بازده اين صندوق ها و ارزش اوراق اين صندوق ها متغير است.

کم ریسک ترین نوع صندوق های سرمایه گذاری
کم ریسک ترین نوع صندوق های سرمایه گذاری

چگونه از این صندوق ­ها سود می­بریم؟

با فروش این صندوق­ها در سایت آن صندوق و یا از طریق سود سالیانه­ای که شرکت­ها پرداخت می­کنند. صندوق­ها دقیقاً مثل سهام می­باشند، یعنی اگر زمانی پول نیاز داشتید بر خلاف بازار املاک نیاز به فروش کل دارایی نیست بلکه می­توانید مثلاً 10% واحدهای صندوق را بفروشید. بعضی از صندوق­ها به صورت دوره­ای مثلاً 6 ماه و 3 ماه سود اختصاص می­دهند که معمولاً از سود بانکی بالاتر است.

نحوه­ ی خرید چگونه است؟

کافیست به سایت هر یک از این صندوق­ها مراجعه کنیم، در آن سایت­ها امکان خرید به صورت آنلاین وجود دارد یا به صورت انتقال پول به حساب آن صندوق­ها در بانک. صندوق­ها یک مقدار اولیه برای خرید دارند که در سایت هر یک به صورت کامل شرح داده شده است. به عنوان مثال صندوق (الف) دارای حداقل واحد خرید، 10 واحد می­باشد و هر واحد 100 هزار تومان است، پس باید حداقل سرمایه مورد نیاز برای سرمایه گذاری در این صندوق که 1 میلیون تومان است، تامین کنیم. برای خرید واحدهای این صندوق­ها نیاز به احراز هویت است که اکثراً با سامانه سجام(که در هنگام گرفتن کد بورسی با آن سروکار داریم) هماهنگ می­باشد و فقط انجام اموری مثل اسکن مدارک و وارد کردن اطلاعات شخصی نیاز است. کل هزینه­ی پرداختی به این صندوق­ها معمولاً 2% سود است که اگر ما در بورس از سبدگردان­های آزاد استفاده کنیم تا 25% سود هم نیاز به پرداخت هزینه است.

شرایط فروش چگونه است؟

برای فروش، این صندوق­ها معمولاً یک بازه زمانی مجاز دارند یعنی مثلاً ما بعد از 3 ماه می­توانیم اقدام به فروش کنیم و اگر بخواهیم زودتر بفروشیم یک جریمه شامل می­شود که بر اساس تعداد روز گذشته از فروش تعیین شده و به شرح زیر است:

تعداد روز گذشته 7 تا 15 روز 15 تا 30 روز 30 تا 60 روز 60 تا 90 روز
میزان جریمه 4% 3% 2% 1%

که از اصل و فرع پول ما به عنوان جریمه کسر می­شود؛ در شرایط خوب بازار ما در روز اول خرید این صندوق ها 3% سود را به دست می­آوریم. حتی اگر بازار خوب هم نباشد، هزینه­ی جریمه از سود پول ما خواهد بود و ما متضرر نخواهیم شد.

گزینه های سرمایه گذاری با ریسک کم