اقتصادآنلاین – مسیحا حیدریان؛ با افزایش تنشهای منطقهای، اعمال محاصره دریایی در تنگه هرمز از سوی آمریکا و در پی آن، مطرح شدن سناریوهای احتمالی درباره اختلال در مسیرهای جنوبی تجارت ایران، نگاهها بار دیگر به ظرفیت بنادر شمالی و نقش دریای خزر در اتصال ایران به روسیه و کشورهای حوزه اوراسیا به منظور ادامه روند واردات دوخته شده است.
با این تغییر پارادایم در تجارت دریایی ایران، این پرسش مطرح است آیا دریای خزر میتواند به مسیر اصلی تجارت ایران و روسیه تبدیل شود یا همچنان نقش مکمل تنگه هرمز را ایفا خواهد کرد؟
در همین زمینه، عبدالله مهاجر دارابی، عضو هیاترییسه اتاق بازرگانی ایران در گفتوگو با اقتصادآنلاین، دریای خزر را ظرفیت مهمی برای توسعه تجارت با روسیه و کشورهای اوراسیا دانست و گفت کریدورهای ریلی چین به قزاقستان میتوانند به بنادر شمالی ایران متصل شوند. او همچنین از رشد ۴۵ درصدی سهم این بنادر خبر داد و بر توسعه زیرساختهای لجستیکی تأکید کرد.
وی در پاسخ به این پرسش که پس از افزایش تنشهای منطقهای آیا دریای خزر میتواند به مسیر اصلی تجارت ایران و روسیه تبدیل شود و تا چه اندازه جایگزین مسیرهای جنوبی باشد، اظهار کرد: دریای خزر فقط به روسیه محدود نمیشود و کشورهایی مانند آذربایجان و قزاقستان نیز در این حوزه حضور دارند و میتوان از این ظرفیت برای توسعه تجارت با کشورهای منطقه استفاده کرد.
دارابی افزود: روسیه یکی از مهمترین طرفهای تجاری در این مسیر است، اما در کنار آن میتوان از بستر دریای خزر برای ارتباط تجاری با کشورهایی مانند ارمنستان، ازبکستان، تاجیکستان و قزاقستان نیز بهره برد.
کالاها چگونه از بنادر شمالی به ایران میرسند؟
وی درباره سازوکار انتقال کالا به بنادر ایران خاطرنشان کرد: حتی کریدورهایی از چین به قزاقستان وجود دارد که از مسیر ریلی به دریای خزر متصل میشود و از آنجا امکان انتقال کالا به بنادر شمالی ایران از جمله مازندران و گیلان فراهم است.
عضو اتاق بازرگانی ایران گفت: البته روند افزایش انتقال کالا در دستور کار حاکمیت نیز قرار دارد. در همین راستا در 3 هفته گذشته جلساتی با حضور نمایندگان سازمان توسعه تجارت، بانک مرکزی، نمایندگان مجلس از جمله شمسالدین حسینی و فعالان اتاق بازرگانی مازندران برگزار شده تا زمینه فعالسازی این ظرفیتها فراهم شود.
میزان رشد تجارت از بنادر شمالی ایران
وی درباره میزان رشد سهم بنادر شمالی ایران در تجارت با روسیه بعد از شروع بحران در تنگه هرمز، گفت: طبق آماری که ارائه شده، سهم بنادر شمالی ایران از جمله امیرآباد، نوشهر، فریدونکنار و همچنین بندر کاسپین در تجارت با روسیه حدود ۴۵ درصد افزایش یافته است.
این عضو اتاق بازرگانی ایران افزود: اگر زیرساختهای لجستیکی و امکانات مورد نیاز ارتقا پیدا کند، این ظرفیت میتواند چند برابر توسعه یابد و امکان استفاده حداکثری از آن فراهم شود.
اثر توافق بر تجارت دریایی از مسیر خزر
مهاجر دارابی درباره تاثیر توافق احتمالی ایران و آمریکا بر تجارت دریایی ایران و روسیه نیز بیان کرد: حتی اگر توافق هم انجام شود، باید از هماکنون ظرفیتهای موجود را به شکل حداکثری فعال کنیم و منتظر شرایط خاص نمانیم.
وی افزود: این ظرفیتها باید بالفعل شود تا در صورت بروز هرگونه مشکل در مسیرهای جنوبی، بتوان از ظرفیت دریای خزر استفاده کرد.
دارابی توضیح داد: برای مثال، اگر قرار باشد کالایی از چین و از مسیرهای فعلی دریایی وارد ایران شود، حدود ۴۵ روز زمان میبرد اما با استفاده از مسیر ریلی چین به قزاقستان و سپس انتقال از طریق دریای خزر، این زمان میتواند کاهش پیدا کند.
عضو هیاترییسه اتاق بازرگانی ایران تاکید کرد: فعالسازی دریای خزر نیازمند توسعه لجستیک و تجهیزات است و حتی در صورت توافق نیز باید ظرفیت بنادر شمالی و امکانات موجود بهروز شود تا در شرایط احتمالی، کشور با کمبود امکانات مواجه نشود.
