بازار؛ گروه کشاورزی: بازار گوشت گوسفندی در ماه های اخیر با افزایش قیمت و کاهش قدرت خرید خانوارها مواجه بوده است؛ شرایطی که از یک سو فشار بیشتری بر مصرف کنندگان وارد کرده و از سوی دیگر، به گفته فعالان این حوزه، دامداران را نیز با مشکلات اقتصادی جدی روبرو کرده است.
اصغر ملکی فعال صنعت در گفت وگو با خبرنگار بازار، مهم ترین عامل افزایش قیمت ها را افزایش هزینه های تولید عنوان کرد و گفت: بخش قابل توجهی از مشکلات فعلی به تامین نهاده های دامی بازمی گردد و دامداران زمانی می توانند تولید پایدار داشته باشند که خوراک مورد نیاز دام با شرایط مناسب در اختیار آنها قرار گیرد.
فاصله میان قیمت دامدار و مصرف کننده؛ چالش همیشگی بازار گوشت
این فعال صنفی درباره دلیل فاصله میان اعتراض دامداران و گلایه مصرف کنندگان از قیمت گوشت اظهار کرد: دامداران نیز مانند مصرف کنندگان با مشکلات اقتصادی روبرو هستند، اما بخش عمده اعتراض آنها مربوط به هزینه های بالای تولید است. در واقع دامدار زمانی می تواند تولید خود را ادامه دهد که نهاده مورد نیاز دام به موقع و با قیمت مناسب تامین شود. تامین نهاده ها یکی از مهم ترین وظایف بخش دولتی است و وزارت جهاد کشاورزی باید برای حل این مشکل برنامه مشخصی داشته باشد.
به گفته وی، افزایش قیمت گوشت تنها به مرحله تولید مربوط نیست و هزینه های مختلفی از «تامین خوراک دام گرفته تا دستمزد کارگران، حمل و نقل، هزینه های نگهداری و سایر عوامل» در قیمت نهایی تاثیرگذار هستند.
افزایش هزینه تولید؛ عامل اصلی فشار بر دامداران
در ادامه وی با اشاره به افزایش هزینه های تولید نسبت به سال های گذشته گفت: هزینه های مختلف در بخش دامپروری افزایش پیدا کرده و این موضوع فشار زیادی به تولیدکنندگان وارد کرده است. لذا دامدار برای ادامه فعالیت نیازمند حمایت واقعی است و حمایت تنها به معنای پرداخت تسهیلات نیست، بلکه باید در «تامین نهاده، کاهش هزینه های تولید و ایجاد ثبات در بازار» نیز اقدامات موثر انجام شود.
به گفته این فعال صنفی، زمانی که هزینه تولید افزایش پیدا می کند، طبیعی است که این افزایش در زنجیره عرضه نیز تاثیر بگذارد و در نهایت قیمت محصول برای مصرف کننده تغییر کند.
نقد سیاست های دولت در مدیریت بازار گوشت
ملکی درباره عملکرد دولت های اخیر در مدیریت بازار گوشت، نیز اظهار کرد: یکی از مهم ترین مشکلات، نبود حمایت کافی از بخش تولید و مدیریت مناسب زنجیره تامین بوده است. به واقع دولت باید نقش حمایتی و تنظیم گری خود را تقویت کند و شرایطی فراهم کند که تولیدکننده بتواند با اطمینان بیشتری فعالیت کند.
وی افزود: مساله اینجا است که بخش خصوصی به تنهایی توان حل همه مشکلات بازار گوشت را ندارد و دولت باید در حوزه هایی مانند تامین نهاده، ایجاد ثبات اقتصادی و کاهش موانع تولید نقش موثرتری ایفا کند.
واردات گوشت؛ راهکار کوتاه مدت یا تهدید تولید داخلی؟
این فعال صنفی درباره واردات گوشت نیز گفت: واردات می تواند در شرایط خاص برای تنظیم بازار مورد استفاده قرار گیرد، اما نباید به گونه ای باشد که تولید داخلی آسیب ببیند.
وی تاکید کرد: سیاست گذاری در حوزه گوشت باید به شکلی باشد که هم نیاز مصرف کننده تامین شود و هم انگیزه دامدار برای ادامه تولید از بین نرود. به ویژه اینکه اگر تولید داخلی تضعیف شود، وابستگی کشور به واردات افزایش پیدا خواهد کرد و این موضوع در بلندمدت می تواند امنیت غذایی کشور را تحت تاثیر قرار دهد.
ضرورت حمایت از سرمایه گذاری در دامپروری
وی در پاسخ به سوالی مبنی بر وضعیت سرمایه گذاری در این بخش اظهار کرد: در وهله اول سرمایه گذاری در دامپروری نیازمند ثبات اقتصادی و حمایت های پایدار است. بنابراین زمانی که تولیدکننده با افزایش مداوم هزینه ها، نوسان قیمت ها و نبود چشم انداز مشخص روبرو باشد، طبیعی است که تمایل برای سرمایه گذاری کاهش پیدا کند.
به گفته وی، حمایت از دامداران و ایجاد شرایط مناسب برای تولید می تواند علاوه بر تامین نیاز داخلی، زمینه افزایش اشتغال و توسعه اقتصادی در بخش کشاورزی و دامپروری را فراهم کند.
نخستین اقدام برای بهبود وضعیت بازار گوشت، بایستی ساماندهی تامین نهاده های دامی و کاهش فشار هزینه های تولید باشد
این فعال صنفی در پاسخ به این پرسش که اگر اختیار تصمیم گیری در بازار گوشت را داشت، چه اقداماتی انجام می داد، تاکید کرد: نخستین اقدام باید ساماندهی تامین نهاده های دامی و کاهش فشار هزینه های تولید باشد.
وی افزود: از سوی دیکر دولت باید به جای تصمیم های مقطعی، برنامه ای بلندمدت برای حمایت از تولیدکنندگان داشته باشد تا دامداران بتوانند برای آینده برنامه ریزی کنند.
کاهش تولید گوشت بعید است، اما حمایت ضروری است
ملکی درباره احتمال کاهش تولید گوشت در کشور نیز گفت: احتمال کاهش شدید تولید در شرایط فعلی پایین است، اما ادامه فشارهای اقتصادی می تواند در آینده مشکلاتی برای تولیدکنندگان ایجاد کند.
وی تاکید کرد: بخش دامپروری کشور ظرفیت بالایی دارد، اما برای حفظ این ظرفیت باید حمایت های لازم از تولیدکنندگان انجام شود.
بازار جهانی گوشت گوسفندی در ۲۰۲۶؛ رشد تولید، افزایش تقاضا و رقابت صادرکنندگان بزرگ
از سوی دیگر از دیدگاه جهانی، بازار جهانی گوشت گوسفندی در سال ۲۰۲۶ تحت تاثیر افزایش تقاضا در آسیا، بازسازی گله های دامی در کشورهای تولیدکننده و تغییرات هزینه های تولید قرار دارد.
بر اساس گزارش OECD-FAO Agricultural Outlook ۲۰۲۵-۲۰۳۴، تولید جهانی گوشت گوسفندی در سال های آینده روندی افزایشی خواهد داشت و پیش بینی شده است تولید این محصول تا سال ۲۰۳۴ به حدود ۱۹ میلیون تن معادل لاشه (cwe) برسد که حدود ۱۵ درصد بیشتر از دوره پایه خواهد بود. این رشد عمدتا ناشی از افزایش بهره وری، بازسازی گله ها و افزایش نرخ زاد و ولد دام ها در کشورهای تولیدکننده است.
چین یکی از مهم ترین عوامل رشد تولید جهانی خواهد بود. بر اساس برآوردهای OECD-FAO، چین حدود ۱۷ درصد از افزایش تولید جهانی گوشت گوسفندی در دهه آینده را به خود اختصاص خواهد داد؛ زیرا این کشور سرمایه گذاری بیشتری در پرورش گوسفند و بز برای تامین نیاز بازار داخلی انجام می دهدملکی فعال و کارشناس صنعت دامداری میگوید: افزایش قیمت نهاده ها، هزینه نیروی کار و کاهش حمایت ها، مهمترین عوامل فشار بر تولیدکنندگان این بخش است.
استرالیا و نیوزیلند همچنان رهبران صادرات
در بازار تجارت جهانی، استرالیا و نیوزیلند همچنان مهم ترین بازیگران صادرات گوشت گوسفندی محسوب می شوند. این دو کشور به دلیل برخورداری از مراتع گسترده، زنجیره صادراتی توسعه یافته و دسترسی به بازارهای آسیا، سهم قابل توجهی از تجارت جهانی را در اختیار دارند.
آسیا؛ موتور اصلی رشد مصرف گوشت گوسفندی
افزایش درآمد خانوارها، رشد جمعیت شهری و تغییر الگوی مصرف غذایی در کشورهای آسیایی، مهم ترین عامل افزایش تقاضا برای گوشت گوسفندی در جهان است.
چین بزرگترین بازار مصرف گوشت گوسفندی جهان به شمار می رود و علاوه بر تولید داخلی، یکی از بزرگترین واردکنندگان این محصول نیز محسوب می شود. کشورهای خاورمیانه نیز به دلیل فرهنگ مصرف گوشت گوسفندی، همچنان بازار مهمی برای صادرکنندگان جهانی هستند.
بر اساس گزارش فائو، بازار جهانی گوشت همچنان تحت تاثیر تغییرات عرضه، تقاضا، قیمت نهاده ها و شرایط تجاری کشورها قرار دارد و این سازمان به صورت مستمر وضعیت تولید، تجارت و قیمت گوشت را رصد می کند.
در مجموع، میتوان کفت: بازار جهانی گوشت گوسفندی در سال ۲۰۲۶ بازاری با رشد آرام اما پایدار خواهد بود. افزایش تقاضا در آسیا، به ویژه چین و کشورهای خاورمیانه، فرصت مناسبی برای کشورهای تولیدکننده ایجاد می کند، اما موفقیت در این بازار نیازمند کاهش هزینه تولید، افزایش بهره وری و رعایت استانداردهای جهانی است.
