به گزارش اکوایران هفته گذشته، ثبت رکوردهای جدید قیمتی در بازار خودرو به مهمترین دغدغه فعالان اقتصادی و مصرفکنندگان تبدیل شد. با وجود آنکه امروز بازار ارز نیز تسلیم فشارهای افزایشی شد و مسیر صعودی به خود گرفت، اما نکته استراتژیک و حائز اهمیت، واکنش زودهنگام و پیشدستانه بازار خودرو نسبت به این نوسانات بود. در واقع، خودرو این بار نه به عنوان یک بازار پیرو، بلکه به عنوان یک شاخص پیشرو عمل کرد و بسیار زودتر از اسکناس آمریکایی، سیگنال التهاب و انتظارات تورمی را دریافت و منعکس نمود.
تعمیق گسست تاریخی؛ چرا کنترل خودرو سختتر از ارز شده است؟
بررسیهای میدانی نشان میدهد که طی روزهای گذشته، تمایل به عرضه در بازار ارز به شدت کاهش یافته بود. دلیل این امر واضح است؛ معاملهگران با مشاهده رشد شتابان و زودهنگام قیمت خودرو، فروش ارز در قیمتهای تثبیتشده قبلی را یک ریسک بزرگ و غیرمنطقی قلمداد میکردند.
این رفتار هیجانی، تاییدکننده تحلیلی است که از اواخر سال ۱۴۰۱ در محافل اقتصادی مطرح شد: مسیر حرکت دلار و خودرو به تدریج از یکدیگر جدا شدهاند. آنچه امروز در کف بازار شاهد آن هستیم، شدیدترین شکل این گسستگی تاریخی است. شواهد حاکی از آن است که ابزارهای در دسترس سیاستگذار اقتصادی برای کنترل و سرکوب نوسانات ارزی، بسیار کارآمدتر از مکانیزمهای مهار تلاطمات بازار خودرو بوده است. به همین دلیل، خودرو به پناهگاهی سریعتر و امنتر برای سرمایههای سرگردانی تبدیل شده که به دنبال حفظ ارزش خود در برابر اخبار منفی هستند.
تقسیمبندی سهگانه بازار خودرو در موج اخیر
با وجود روند کلی صعودی، رصد دقیق بازار نشان میدهد که افزایش قیمتها به صورت یکپارچه و همگن رخ نداده است. بر اساس دادههای معاملاتی، میتوان رفتار خودروها را در سه دسته متمایز طبقهبندی کرد:
دسته اول؛ خودروهای راکد و کمنوسان: این گروه شامل محصولاتی است که قیمت آنها با وجود التهابات، تقریباً ثابت مانده یا حتی با افت تقاضا مواجه شده است. خودروهای وارداتی جدیدی که هنوز جایگاه خود را در ذهن مصرفکننده پیدا نکردهاند و همچنین برخی خودروهای مونتاژی چینی که در اولویت خرید سرمایهای قرار ندارند، در این دسته جای میگیرند. بخش عمدهای از خودروهای کارکرده این دو مدل نیز از همین الگو پیروی میکنند.
دسته دوم؛ خودروهای خوشفروش با رشد ملایم: این بخش میزبان خودروهای وارداتی و مونتاژی پرطرفداری است که افزایش قیمتی زیر ۱۰ درصد را تجربه کردهاند. شناسایی این گروه نیاز به بررسی پیچیدهای ندارد؛ حجم بالای آگهیهای فروش و نقدشوندگی سریع، شاخصه اصلی این خودروهاست که همواره تقاضای مصرفی و سرمایهای بالایی دارند.
دسته سوم؛ پیشتازی پرشتاب خودروهای داخلی: بیشترین شیب افزایش قیمت و رکوردشکنی در موج اخیر، متعلق به تولیدات داخلی بوده است. نکته قابل تامل این است که این بخش پیش از شروع نوسانات، در یک رکود نسبی به سر میبرد. با این حال، همزمانی دو عامل «انتشار اخبار ملتهب از زنجیره تامین فولاد» و «تشدید فضای منفی و ریسکهای سیستماتیک سیاسی»، به عنوان یک کاتالیزور قدرتمند عمل کرد و با ایجاد یک تقاضای هیجانی شدید، استارت جهش قیمتی را در این دسته رقم زد.
چشمانداز بازار و معمای عرضه
آینده بازار خودرو وابستگی مستقیمی به تحولات این سه دسته و البته تداوم رشد ارزی امروز دارد. برای دسته اول، تا زمانی که جهشهای سنگین و تثبیتشدهای در بازارهای موازی رخ ندهد، تغییر قیمت چشمگیری پیشبینی نمیشود. در خصوص دسته سوم (خودروهای داخلی)، فعالان بازار معتقدند که بخش عمدهای از پتانسیل رشد تورمی آنها تخلیه شده و احتمال تکرار جهشهای شارپ در کوتاهمدت پایینتر است.
اما کانون توجه و نگرانی اصلی بازار، دسته دوم است. خودروهای وارداتی و مونتاژی خوشفروش پتانسیل بالایی برای هدایت موج بعدی تورم دارند. تحلیلگران هشدار میدهند که اگر چشمانداز استمرار واردات خودرو با ابهام مواجه شود، این دسته میتواند موج جدیدی از گرانی را به بازار تحمیل کند. تسری این نگاه بدبینانه باعث شده تا حتی خودروهایی که پیش از تنشهای اخیر به سختی معامله میشدند، اکنون به سرعت توسط خریداران متمول و نقدی جذب شوند.
در نهایت، برای پیشبینی دقیقتر آینده این بازار ملتهب که حالا با سیگنالهای افزایشی امروز ارز نیز تقویت شده است، باید به یک پرسش کلیدی پاسخ داد: سیاستگذار چه برنامهای برای تضمین «مسیر عرضه» در هر دو بخش داخلی و وارداتی دارد؟ پاسخی که تعیینکننده ثبات یا تداوم صعود در ماههای پیش رو خواهد بود.