به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، در آغازین دهههای قرن بیست و یکم، جهان شاهد دگرگونیهای عمیقی در پایههای قدرت، اقتصاد و حکمرانی است. در حالیکه در قرن گذشته منابع طبیعی و قدرت نظامی تعیینکننده جایگاه کشورها بود، امروز علم، فناوری و توانایی تبدیل دانش به ارزش اقتصادی در عرصه بینالملل، مرزهای قدرت ملی را تعریف میکند.
در همین راستا، مجموعه اقدامات راهبردی با هدف تقویت جایگاه جمهوری اسلامی ایران در زیستبوم جهانی علم و فناوری طراحی و پیادهسازی شده است که جزئیات آن در محورهای مختلف تعریف شده است.
بر اساس گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴، معاونت علمی با اجرای اقدامات کلیدی در پنج محور توسعه زیرساختهای حقوقی، شبکهسازی نخبگانی، همکاریهای پژوهشی، توسعه صادرات و ابتکارات خاص، موفق به برقراری ۸۶۸ مورد همکاری با متخصصان خارج از کشور، تصویب اساسنامه سازمان توسعه همکاریهای بینالمللی و صادرات محصولات هایتک به مقاصد راهبردی، زمینه ساز توسعه تعاملات بینالمللی علمی و فناورانه شده است.
توسعه زیرساختهای حقوقی و نهادی همکاریهای بینالمللی
ایجاد ساختارهای قانونی، پیشنیاز اساسی برای همکاریهای پایدار است. مهمترین اقدام در این بخش، تمهید مقدمات لازم جهت تصویب و ابلاغ اساسنامه «سازمان توسعه همکاریهای علمی و فناورانه بینالمللی» در دولت چهاردهم است. این اقدام با هدف ایجاد یک نهاد متمرکز و پاسخگو برای راهبری دیپلماسی علمی کشور صورت گرفته و زیربنای حقوقی لازم برای انسجامبخشی به این حوزه را فراهم آورده است.
شبکهسازی و بهرهگیری از ظرفیت متخصصان و نخبگان بینالمللی
بهرهگیری از سرمایه انسانی به عنوان یک مزیت استراتژیک، از طریق پلتفرمهای تخصصی دنبال شده است:
پلتفرم کانکت (Connect): فراهمسازی زمینه ۸۶۸ مورد همکاری مؤثر میان متخصصان ایرانی مقیم خارج با مراکز داخلی. از این میان، ۴۳۱ پروژه جایگزین خدمت سربازی، ۶۳ پروژه آموزشی و پژوهشی (پسادکتری و فرصت مطالعاتی)، تأسیس ۲۱۲ شرکت دانشبنیان و برگزاری ۱۶۲ برنامه سخنرانی و کارگاه تخصصی محقق شده است.
پلتفرم آیکانکت (i-Connect):با هدف جذب استعدادهای بینالمللی، ۶۶ پرونده همکاری تأیید و ۱۶۵ فقره دفترچه اقامت ویژه برای متخصصان و کارآفرینان غیرایرانی صادر شده است تا فعالیت ایشان در اکوسیستم نوآوری کشور تسهیل گردد.
توسعه همکاریهای مشترک پژوهشی و اعزام تیمهای فناور
با هدف تجمیع ظرفیتهای علمی، فراخوانهای مشترک تحقیق و توسعه با کشورهای چین، ازبکستان و آلمان برگزار شد که منجر به دریافت ۲۴۰ طرح پژوهشی مشترک گردید. همچنین از اعزام ۴ تیم پژوهشی برجسته به مراکز تحقیقاتی سطح اول جهان از جمله «سینکروترون سولیل» فرانسه، «الترا» ایتالیا و «سزامی» اردن حمایت به عمل آمده است.
جهش صادرات دانشبنیان و حضور در بازارهای جهانی
تبدیل دستاوردهای علمی به ارزش اقتصادی از طریق ورود به بازارهای جهانی، با ثبت ۳۲۴ مورد حمایت در سال ۱۴۰۳ و ۲۲۷ مورد در ۹ ماهه نخست سال ۱۴۰۴ دنبال شده است. اقدامات شاخص این حوزه عبارتند از:
زیرساختهای برونمرزی: تأسیس خانه نوآوری و فناوری ایران در ونزوئلا و شعبه پکن در چین و اعطای مجوز به کارگزاران مدیریت صادرات در ترکیه، ارمنستان و حوزه بالکان.
صادرات محصولات پیشرفته: انتقال فناوری «آلوگرفت و زنوگرفت» به ازبکستان، صادرات دستگاههای دیالیز به ونزوئلا، صادر کردن دستگاه شبیه ساز جراحی چشم به چین و ربات جراح سینا به کشور اندونزی.
تسهیلگری و توانمندسازی: ارائه ۵۵۱ حمایت توانمندسازی صادراتی، برگزاری کمپهای بینالمللیسازی در ۱۰ استان و راهاندازی پلتفرم منسجم (مشابه لینکدین) برای همانندگزینی و تشکیل کنسرسیومهای صادراتی با پشتیبانی ۳۴ کارگزار حرفهای.
ابتکارات خاص و دیپلماسی علمی در پیمانهای راهبردی
این محور بر بهرهگیری از فرصتهای دیپلماتیک تمرکز دارد که شامل موارد زیر است:
کمیسیونهای مشترک: مشارکت فعال در کارگروههای علم و فناوری با کشورهایی نظیر روسیه، ترکیه، عراق، مالزی، آذربایجان و ونزوئلا.
پیمانهای بینالمللی: ارتقای جایگاه ایران در گروه «بریکس»، همکاری با یونیسف و تعامل مستمر با سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) و آنکتاد (UNCTAD) جهت واقعیسازی شاخص جهانی نوآوری ایران.
نخبگان همسایه: برگزاری نخستین همایش نخبگان علمی و فرهنگی افغانستانی در بهمن ۱۴۰۳ با حضور ۱۳۰ نفر از سرآمدان مقیم ایران جهت ایجاد بستر تعاملات دانشمحور.
این اقدامات جامع، گواهی بر رویکرد هوشمندانه دولت چهاردهم در استفاده از ابزار علم و فناوری برای تقویت اقتدار ملی و توسعه پایدار در تراز جهانی است.
