کاوشهای باستانشناسی جدید در فلات شیانیانگ استان شانشی چین، از کشف یک مجموعه آرامگاهی سلطنتی متعلق به اواخر دوره دولتهای متخاصم پرده برداشته است؛ کشفی خیرهکننده که نگاه پژوهشگران را به ساختار قدرت و نظام تدفین در آغاز شکلگیری امپراتوری معطوف میکند. شواهد تاریخی و باستانشناختی نشان میدهد این مقبره عظیم که با ۴۵ گور اقماری مرموز احاطه شده، به احتمال فراوان به «ملکه دواگر هوآیانگ» (Queen Dowager Huayang)، مادربزرگ خوانده «چین شی هوانگ» (نخستین امپراتور چین متحد) تعلق دارد.
کشف مقبره سلطنتی شانگژائویائو در نزدیکی فرودگاه بینالمللی
مجموعه مقبره سلطنتی «شانگژائویائو» (Shangzhaoyao) در جریان پروژههای پایش و نجاتبخشی باستانشناسی برای توسعه فرودگاه بینالمللی «شیآن شیانیانگ» (Xi’an Xianyang) در منطقه ویچنگ شناسایی شد. این محوطه باستانی تنها در فاصله ۶۰ کیلومتری آرامگاه نامدار چین شی هوانگ و ارتش سفالین او قرار دارد.
پژوهشگران آکادمی باستانشناسی استان شانشی پس از کاوشهای تکمیلی و نقشهبرداریهای میدانی دریافتند که این مجموعه تدفینی با ابعاد تقریبی ۶۰۰ متر در امتداد شمالیجنوبی و ۵۸۰ متر در جهت شرقیغربی، نمونهای کمنظیر از مقابر حاکمان سلطنتی به شمار میرود.
از هوش مصنوعی باستانیار بپرسید
ابزارهای تخصصی هوش مصنوعی باستانشناسی؛ تحلیل تصویر، آثار و اصالتسنجی اشیا
شروع گفتگو
مسابقه فصل حکم باستان
بازی کن، جایزه ببر
رقابت کن، XP بگیر و برای جوایز متنوع فصل بجنگ.
ورود به بازی
ساختار مهندسی دوحلقهای و معماری تدفینی
طرح باستانشناسی آرامگاه شانگژایائو کین، مقبره سلطنتی مرکزی و مناطق دفن اطراف آن را در نزدیکی شیآن، چین نشان میدهد. محققان معتقدند که این مجموعه ممکن است آخرین آرامگاه ملکه دواگر هوایانگ باشد. منبع: موسسه باستانشناسی استان شانشی.
پلان محوطه شانگژائویائو به شکل مربعی و با طرح معماری سنتی موسوم به «حلقه دوگانه» (یا فرم نویسه回) طراحی شده است. این ساختار شامل یک خندق محیطی بیرونی، خندق و دیوار حائل درونی، یک آرامگاه مرکزی بزرگ، گورهای اقماری وابسته و گودالهای متعدد آیینی است.
پشته خاکی یا تپهای که روی آرامگاه اصلی قرار دارد، شباهتی آشکار به یک هرم ناقص یا سطل واژگون دارد و در زیر آن، گوری باشکوه به فرم چلیپایی (طرح نویسه 亚 یا “Ya-shaped”) قرار گرفته است. ورودی شرقی این مقبره بهعنوان دالان تدفین اصلی عمل میکرده است؛ الگویی که در معماری خاکسپاری پادشاهان و اشراف عالیرتبه دولت چین (Qin) در عصر باستان کاربرد انحصاری داشته است.
۴۵ گور اقماری و راز هویت مدفونان
یکی از معماهای اصلی این محوطه، وجود ۴۵ گور اقماری منظم در فضای میان خندقهای بیرونی و درونی است. در مطالعات استخوانباستانشناسی، بقایای اسکلتی ۴۳ فرد از میان این گورها بهدقت مورد بررسی قرار گرفته است.
تحلیل نشانگرهای زیستی و نشانههای فرسودگی اسکلتی نشان میدهد بخش قابلتوجهی از این افراد در طول حیات خود درگیر فعالیتهای فیزیکی سنگین و بیماریهای مفصلی بودهاند. باستانشناسان معتقدند این قبور متعلق به خادمان دربار، ندیمهها یا نگهبانان آرامگاه بودهاند که در کنار این مقبره سلطنتی دفن شدهاند تا سلسلهمراتب دربار را حتی در جهان پس از مرگ بازتاب دهند.
علاوه بر این گورها، ۶۲ گودال نذورات در بخش شمالغربی محوطه کشف شده که نظم چینش آنها نشاندهنده یک پهنه استاندارد برای اجرای مناسک آیینی و پیشکشهای سلطنتی است.
اشیای تدفینی و دادههای گاهنگاری مطلق
یک پرنده یشم تراشیده شده که از مقبره شانگژایائو کین، جایی که باستان شناسان معتقدند ملکه دواگر هوایانگ ممکن است در آن دفن شده باشد، کشف شده است. منبع: موسسه باستان شناسی استان شانشی – شینهوا
در جریان کاوشهای علمی، ۲۵۸ قلم شیء فرهنگی از جنسهای مفرغ، آهن، سفال، یشم، عقیق و شیشه به دست آمد. ظروف سفالی خاکستریرنگ از جمله دیگها، کوزهها و کاسهها دارای مهرهای اداری هستند که کارگاهها و ساختارهای نظارتی درباری را معرفی میکنند.
یک اثر باستانی شیشهای که از مقبره ۲۲۵۰ ساله شانگژایائو کین کشف شده است، جایی که باستانشناسان معتقدند ملکه افسانهای هوآ یانگ ممکن است در آن دفن شده باشد. منبع: موسسه باستانشناسی استان شانشی – شینهوا
در میان یافتهها، یک دیگ مفرغی با کتیبه «خاندان سونگ» (Song Clan) اهمیت ویژهای دارد و سرنخهای ارزشمندی از شبکه تبادلات اشرافی عصر دولتهای متخاصم ارائه میدهد. همچنین آزمایشهای سنسنجی رادیوکربن بر روی نمونههای استخوانی گورهای اقماری، بازه زمانی بین ۳۸۹ تا ۲۰۸ پیش از میلاد را تایید میکند که دقیقاً با اواخر عصر پیش از اتحاد چین همخوانی دارد.
چرا مقبره به ملکه دواگر هوآیانگ نسبت داده میشود؟
سفالهای کشفشده از مقبره غارتشده شانگژایائو کین در نزدیکی شیآن، چین، جایی که باستانشناسان معتقدند ملکه دواگر هوایانگ احتمالاً در آن دفن شده است. منبع: شینهوا
به گفته باستانشناسان ارشد این پروژه، شباهت معماری و انطباق طرح شانگژائویائو با مقبره همجوار «سیجیاژوانگ» (Sijiazhuang) گویای همزمانی و پیوند نزدیک صاحبان آنهاست. شواهد تاریخی نشان میدهد «بانو هوآیانگ» از اشرافزادگان خاندان می (Mi) در قلمرو چو، همسر اصلی شاه شیائووِن و مادرخوانده شاه ژوانگشیانگ (پدر امپراتور اول) بوده است.
هوآیانگ نفوذ سیاسی فوقالعادهای در تحولات دربار چین ایفا کرد و به قدرت رسیدن خاندان پدر امپراتور اول مدیون پیوند با او بود. پس از مرگ شاه شیائوون، تحولی بنیادین در نظام تدفین روی داد؛ بهطوریکه رسم خاکسپاری مشترک پادشاه و ملکه در یک محوطه تغییر یافت و آرامگاههای مستقل سلطنتی شکل گرفتند. این ساختار تدفینی مجزا که در شانگژائویائو تثبیت شده، مستقیماً الگوی اولیه برای احداث آرامگاه یکتای چین شی هوانگ در سالهای بعد شد.
نتیجهگیری
کشف محوطه باستانی شانگژائویائو و احتمال انتساب آن به ملکه دواگر هوآیانگ، حلقه مفقوده مهمی در گاهنگاری و تکامل معماری مقابر پادشاهی چین باستان را کامل میکند. این محوطه با ۴۵ گور اقماری و دهها گودال قربانی، نه تنها گوشههایی از تحولات طبقاتی، سنتهای تدفینی و مناسک مذهبی عصر دولتهای متخاصم را به نمایش میگذارد، بلکه ریشههای شکلگیری آرامگاههای انفرادی و پهناور امپراتوری یکپارچه را نیز روشن میسازد.
