امید محمدی؛ بازار گروه خودرو: نوسازی خودروهای فرسوده یکی از مهم ترین چالش های امروز صنعت خودرو، اقتصاد و محیط زیست کشور است. از یک سو مصرف بالای سوخت و آلایندگی ناشی از این خودروها فشار سنگینی به منابع ملی وارد می کند و از سوی دیگر، روند اسقاط و جایگزینی آن ها به دلایل قانونی و اجرایی با کندی مواجه است. فشار اقتصادی که مصرف سوخت خودروهای فرسوده به کشور وارد می کند، هزینه چند برابری نسبت به نوسازی ناوگان فرسوده دارد. ناوگان فرسوده شامل خودروهای سنگین، خودروهای سواری و موتورسیکلت می شود، در این میان توجه های کمتری نسبت به موتورسیکلت های فرسوده شده است، البته در سال جاری روند اسقاط نسبت به سال گذشته با افت اسقاط همراه شده است، برای بررسی ای موضوع با محمود مشهدی شریف، رئیس انجمن مراکز اسقاط و بازیافت کشور به گفت و گو پرداختیم؛
* در سال جاری وضعیت نوسازی خودروها فرسوده در کشور چگونه است و بیشترین میزان اسقاط مربوط به چه دوره ای است؟
سال ۱۴۰۳ رکورد ۱۰ ساله اسقاط، شکسته شد و بیش از ۳۴۳ هزار دستگاه خودرو اسقاط شدند. این عدد حتی از رکورد سال ۱۳۹۳ (حدود ۳۲۰ هزار دستگاه) نیز بیشتر بود. اما متاسفانه در سال ۱۴۰۴ شاهد افتی حدود ۳۵ درصدی اسقاط نسبت به سال قبل هستیم و متولیان اسقاط باید تغییراتی در سیاستگذاری مصرف گواهی انجام دهند.
* آمار متناقضی از وضعیت خودروهای فرسوده ارائه می شود، در حال حاضر چه تعداد خودرو فرسوده در کشور وجود دارد؟
در مجموع حدود ۲۷ میلیون دستگاه خودروی فرسوده در کشور وجود دارد که شامل خودروهای سواری، خودروهای سنگین و موتورسیکلت ها می شود. برای مقایسه باید بگویم اگر طبق برنامه توسعه هفتم بخواهیم سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه انواع وسایل نقلیه را اسقاط کنیم، بیش از ۵۴ سال طول می کشد تا همین موجودی فعلی از رده خارج شود. در این مدت، خودروهای جدیدی که به سن فرسودگی می رسند و بحران عملا دوچندان خواهد شد.
یک خودروی فرسوده سواری در هر ۱۰۰ کیلومتر حدود ۸ لیتر بنزین بیشتر از خودروی جدید مصرف می کند
* به آمار ۲۷ میلیون وسایل نقلیه فرسوده اشاره کردید، این تعداد وسلیه فرسوده چه تاثیری به مصرف انواع سوخت در کشور دارند؟
یک خودروی فرسوده سواری در هر ۱۰۰ کیلومتر حدود ۸ لیتر بنزین بیشتر از خودروی جدید مصرف می کند. در بخش خودروهای دیزلی هم اختلاف بسیار زیاد است؛ بعضی خودروهای فرسوده در هر صد کیلومتر ۵۵ تا ۶۰ لیتر گازوئیل مصرف می کنند، در حالی که خودروهای جدید تجاری بعضا به کمتر از ۳۰ لیتر هم رسیدند. این اختلاف مصرف سوخت یعنی میلیاردها لیتر مصرف اضافه و تحمیل فشار جدید به واردات سوخت؛ اگر اسقاط به طور کامل اجرا شود، حتی امکان صادرات بنزین و گازوئیل هم خواهیم داشت.
* نقش وزارت صمت که متولی اسقاط و نوسازی انواع وسایل نقلیه شده است، چیست؟
از سال ۱۴۰۲ متولی نوسازی ناوگان از وزارت راه به وزارت صمت منتقل شد. همزمان، قانون ساماندهی صنعت خودرو هم تصویب و آیین نامه های اجرایی آن ابلاغ شد. همین موضوع باعث جهش اسقاط در سال ۱۴۰۳ شد. با این حال، آیین نامه فعلی سقفی حدود یک میلیون گواهی اسقاط دارد، در حالی که کشور حداقل به یک و نیم میلیون گواهی نیاز دارد. این موضوع باعث انباشت گواهی ها، قفل نقدینگی مراکز اسقاط و کاهش انگیزه فعالان شده است.
اگر قوانین و آیین نامه ها اصلاح شوند، می توانیم به جای ۵۰۰ هزار دستگاه، سالانه بیش از یک میلیون دستگاه اسقاط کنیم
* به نظر شما چه راهکاری برای برون رفت از چالش های فعلی اسقاط وجود دارد و چه اقداماتی باید انجام شود؟
وزارت صمت باید دو اقدام فوری انجام دهد؛ نخست، بازنگری در آیین نامه اجرایی ماده ۱۰ تا با اهداف برنامه توسعه هفتم هماهنگ شود. دوم، اصلاح نهایی قانون ساماندهی صنعت خودرو و ارسال آن به دولت و مجلس شورای اسلامی است. نکته مهم این است که برای اسقاط حتی یک ریال از دولت حمایت نمی خواهیم؛ همه هزینه ها از محل منابع غیردولتی قابل تامین است. اگر قوانین و آیین نامه ها اصلاح شوند، می توانیم به جای ۵۰۰ هزار دستگاه، سالانه بیش از یک میلیون دستگاه اسقاط کنیم.
