بازار؛ گروه کشاورزی: بازار جهانی گیلاس شیرین در سال ۲۰۲۵ شاهد افزایش ارزش صادرات بود و مجموع فروش بین المللی این محصول به ۵.۸۵ میلیارد دلار رسید. بررسی آمار تجارت جهانی نشان می دهد ارزش صادرات گیلاس شیرین طی پنج سال منتهی به ۲۰۲۵، به طور متوسط ۳۷.۴ درصد افزایش یافته است؛ در حالی که ارزش صادرات این محصول در سال ۲۰۲۱ برابر با ۴.۲۶ میلیارد دلار بود.
ارزش صادرات جهانی گیلاس از ۵.۶۱ میلیارد دلار در ۲۰۲۴ به ۵.۸۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵رسید که بیانگر افزایش ۴.۴ درصدی در یک سال است
بر اساس گزارش World’s Top Exports، رشد تجارت جهانی گیلاس شیرین در فاصله سال های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ با سرعت کمتری ادامه یافت و ارزش صادرات از ۵.۶۱ میلیارد دلار به ۵.۸۵ میلیارد دلار رسید که بیانگر افزایش ۴.۴ درصدی در یک سال است.
تمرکز ۹۰.۴ درصدی بازار در دست ۵ صادرکننده
بر اساس داده های آماری موجود در سال ۲۰۲۵، پنج صادرکننده اصلی شامل شیلی، هنگ کنگ، ایالات متحده آمریکا، اسپانیا و کانادا بودند و مجموعا ۹۰.۴ درصد از کل فروش بین المللی گیلاس شیرین را به خود اختصاص دادند.
این تمرکز نشان می دهد بخش عمده بازار صادراتی این محصول در اختیار تعداد محدودی از کشورها قرار دارد و توان تولید، بسته بندی، دسترسی به بازارهای جهانی و زیرساخت های صادراتی در تعیین جایگاه کشورها نقش قابل توجهی دارد.
از سوی دیگر از منظر جغرافیایی نیز آمریکای لاتین، بدون احتساب مکزیک و با احتساب کشورهای حوزه کارائیب، بزرگترین منطقه صادرکننده گیلاس شیرین در جهان بوده است. کشورهای این منطقه در سال ۲۰۲۵ مجموعا ۳.۵۱ میلیارد دلار گیلاس شیرین صادر کردند که معادل ۶۰ درصد از کل صادرات جهانی بود.
همچنین آسیا با سهم ۱۹.۶ درصد در جایگاه دوم قرار گرفت. پس از آن، آمریکای شمالی ۹.۷ درصد و اروپا ۸.۳ درصد از صادرات جهانی گیلاس شیرین را در اختیار داشتند. سهم اقیانوسیه که عمدتا مربوط به استرالیا و نیوزیلند است، ۲.۱ درصد و سهم آفریقا نیز ۰.۲ درصد گزارش شده است.
شیلی؛ بازیگر اصلی تجارت جهانی گیلاس
در میان صادرکنندگان گیلاس شیرین، فاصله شیلی با سایر کشورها چشمگیر است. این کشور در سال ۲۰۲۵ با صادراتی به ارزش ۳.۵ میلیارد دلار، رتبه نخست جهان را به خود اختصاص داد و ۵۹.۶ درصد از کل صادرات گیلاس شیرین جهان را در اختیار داشت.
هنگ کنگ با صادرات ۱ میلیارد دلار و سهم ۱۷.۸ درصد در رتبه دوم قرار گرفت. ایالات متحده با ۴۷۶.۵ میلیون دلار و سهم ۸.۱ درصد سوم شد. اسپانیا با ۱۹۲.۹ میلیون دلار معادل ۳.۳ درصد و کانادا با ۹۳.۵ میلیون دلار معادل ۱.۶ درصد نیز رتبه های چهارم و پنجم را به خود اختصاص دادند.
پس از این کشورها، یونان با ۸۱.۱ میلیون دلار و سهم ۱.۴ درصد، نیوزیلند با ۶۸.۹ میلیون دلار و سهم ۱.۲ درصد، استرالیا با ۵۵.۷ میلیون دلار و سهم ۱ درصد، ترکیه با ۴۸.۲ میلیون دلار و سهم ۰.۸ درصد و بلژیک با ۴۱.۶ میلیون دلار و سهم ۰.۷ درصد قرار گرفتند.
ایتالیا با ۳۶.۹ میلیون دلار، هلند با ۲۶.۸ میلیون دلار، آرژانتین با ۲۶.۲ میلیون دلار، مولداوی با ۲۵.۴ میلیون دلار و فرانسه با ۲۵.۳ میلیون دلار نیز در جمع ۱۵ صادرکننده نخست جهان قرار داشتند.
به این ترتیب مجموع صادرات همین ۱۵ کشور در سال ۲۰۲۵ معادل ۹۷.۹ درصد از کل صادرات جهانی گیلاس شیرین بوده است؛ موضوعی که بار دیگر تمرکز بالای این بازار را نشان می دهد.
کانادا رکورددار رشد صادرات در میان صادرکنندگان بزرگ
در مقایسه با سال ۲۰۲۴، برخی کشورهای صادرکننده رشد قابل توجهی را تجربه کردند. کانادا با رشد ۹۵۹ درصد سریعترین افزایش صادرات را در میان صادرکنندگان اصلی ثبت کرد. پس از آن مولداوی با ۸۵.۹ درصد، بلژیک با ۶۰.۶ درصد و اسپانیا با ۴۹.۳ درصد قرار گرفتند.
در مقابل، برخی صادرکنندگان با کاهش ارزش فروش خارجی مواجه شدند. ترکیه با افت ۷۶.۹ درصد بیشترین کاهش را در میان صادرکنندگان اصلی ثبت کرد. آرژانتین نیز با کاهش ۲۸.۸ درصد، استرالیا با ۱۰.۱ درصد و ایالات متحده آمریکا با ۵.۸ درصد در رتبه های بعدی کاهش صادرات قرار گرفتند.
در بررسی همه صادرکنندگان جهان، مراکش با رشد ۲۶۰۰ درصد، گواتمالا با ۱۳۳۳ درصد، کانادا با ۹۵۹ درصد، چین با ۷۶۵.۹ درصد و هند با ۵۲۵ درصد بیشترین رشد صادرات گیلاس شیرین را از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ به ثبت رساندند.
ایران در رتبه ۳۲ صادرات گیلاس شیرین
دز بخش دیگری از این گزارش آمده است: ایران نیز در میان صادرکنندگان گیلاس شیرین جهان قرار دارد، اما فاصله ارزش صادرات آن با کشورهای پیشتاز بازار بسیار زیاد است.
ایران با صادراتی به ارزش ۱,۳۷۸,۰۰۰ دلار در رتبه ۳۲ جهان قرار گرفته، بنابراین ارزش صادرات گیلاس شیرین ایران در مقایسه با سال ۲۰۲۴، حدود ۵۶.۶ درصد افزایش یافته است
بر اساس جدول صادرات سال ۲۰۲۵، ایران با صادراتی به ارزش ۱,۳۷۸,۰۰۰ دلار در رتبه ۳۲ جهان قرار گرفته است. بنابراین ارزش صادرات گیلاس شیرین ایران در مقایسه با سال ۲۰۲۴، حدود ۵۶.۶ درصد افزایش یافته است.
در همین جدول، صربستان با ۱,۴۹۳,۰۰۰ دلار در رتبه ۳۱، افغانستان با ۱,۲۵۹,۰۰۰ دلار در رتبه ۳۳، کرواسی با ۸۰۱,۰۰۰ دلار در رتبه ۳۴ و مجارستان با ۶۴۵,۰۰۰ دلار در رتبه ۳۵ قرار دارند.
قرار گرفتن ایران در رتبه ۳۲ در حالی است که صادرات شیلی به عنوان صدرنشین بازار به ۳.۵ میلیارد دلار رسیده است. این فاصله نشان دهنده ظرفیت بالای توسعه صادرات گیلاس شیرین و در عین حال فاصله قابل توجه ایران با صادرکنندگان بزرگ این محصول است.
شیلی همچنان بیشترین مازاد تجاری را دارد
علاوه بر این بررسی تراز تجاری گیلاس شیرین نیز برتری شیلی را در این بازار تایید می کند. شیلی در سال ۲۰۲۵ با مازاد صادراتی ۳.۵ میلیارد دلار، بالاترین مازاد تجارت گیلاس شیرین را در جهان به ثبت رساند. این رقم نسبت به سال ۲۰۲۴، ۱۲.۹ درصد افزایش یافته است.
ایالات متحده با ۲۳۹ میلیون دلار مازاد تجاری در رتبه دوم قرار داشت، هرچند این رقم نسبت به سال قبل ۳۴.۶ درصد کاهش یافته است. اسپانیا با ۱۶۰.۳ میلیون دلار و رشد ۴۸.۷ درصد، یونان با ۸۰.۹ میلیون دلار و رشد ۳.۹ درصد و نیوزیلند با ۶۸.۳ میلیون دلار و رشد ۲۱.۴ درصد در رتبه های بعدی قرار گرفتند.
چین بزرگترین کسری تجارت گیلاس شیرین را ثبت کرد
در سوی دیگر بازار، چین با اختلاف قابل توجهی بیشترین کسری تجاری گیلاس شیرین را در سال ۲۰۲۵ به ثبت رساند. کسری تجارت این کشور ۳.۴ میلیارد دلار گزارش شده که نسبت به سال ۲۰۲۴، ۵.۶ درصد کاهش داشته است.
پس از چین، تایوان با ۱۸۴.۷ میلیون دلار، آلمان با ۱۷۳.۸ میلیون دلار، کره جنوبی با ۱۵۰.۸ میلیون دلار و هنگ کنگ با ۸۳.۲ میلیون دلار بیشترین کسری تجاری را داشتند.
انگلستان با ۸۰.۲ میلیون دلار، ویتنام با ۶۴.۳ میلیون دلار، روسیه با ۵۰.۷ میلیون دلار، کانادا با ۴۶.۶ میلیون دلار و ژاپن با ۴۲.۶ میلیون دلار در رتبه های بعدی قرار گرفتند.
تایلند با ۳۸.۷ میلیون دلار، مکزیک با ۳۵.۷ میلیون دلار، فرانسه با ۲۹.۵ میلیون دلار، برزیل با ۲۴.۸ میلیون دلار و اتریش با ۲۱.۸ میلیون دلار نیز در میان کشورهایی قرار گرفتند که در تجارت گیلاس شیرین با کسری مواجه بودند.
فرصت ایران در بازار جهانی گیلاس
آمار تجارت جهانی گیلاس شیرین در سال ۲۰۲۵ نشان می دهد که این محصول به بازاری چند میلیارد دلاری تبدیل شده است. رشد ۳۷.۴ درصدی ارزش صادرات در مقایسه با سال ۲۰۲۱ و رسیدن ارزش تجارت به ۵.۸۵ میلیارد دلار، بیانگر روند توسعه این بازار در سال های اخیر است.
با این حال، توزیع تجارت جهانی به شدت نامتوازن است. بطوری کع شیلی به تنهایی ۵۹.۶ درصد از صادرات جهان را در اختیار دارد و ۵ صادرکننده نخست نیز ۹۰.۴ درصد بازار را کنترل می کنند.
برای ایران نیز ثبت صادرات ۱,۳۷۸,۰۰۰ دلار و رشد ۵۶.۶ درصدی نسبت به سال قبل، نشانه ای از حضور در بازار جهانی است؛ اما حجم صادرات همچنان فاصله زیادی با صادرکنندگان اصلی دارد.
به گفته کارشناسان، افزایش سهم ایران از بازار جهانی گیلاس شیرین نیازمند «توجه همزمان به کیفیت محصول، زیرساخت های نگهداری و حمل، استانداردهای صادراتی، بسته بندی و توسعه بازارهای هدف» است. در صورت تقویت این زنجیره، ظرفیت افزایش حضور ایران در بازارهای منطقه ای و بین المللی وجود خواهد داشت.
