یک پژوهش جدید از مرکز چین در حال تغییر دیدگاه دانشمندان درباره خلاقیت و توان بقا در میان انسانهای باستانی است. باستانشناسانی که محوطه باستانی «لینگجینگ» را بررسی میکنند، شواهدی یافتهاند که نشان میدهد «هومو جولینسیس» — گروهی منقرضشده از انسانتباران و خویشاوند انسان امروزی — حدود ۱۴۶ هزار سال پیش، در دوران سخت عصر یخبندان، ابزارهای سنگی با طراحی دقیق تولید میکرده است.
مجله اینترنتی باستان شناس : این کشف پس از بیش از یک دهه کاوش در محوطه لینگجینگ به دست آمده است؛ مکانی که سرشار از استخوانهای جانوری و ابزارهای سنگی است. پژوهشگران میگویند این ابزارها سطحی از برنامهریزی و مهارت فنی را نشان میدهند که پیشتر تصور میشد در شرق آسیا در اواخر دوره پلیستوسن میانی — بازهای میان ۳۰۰ هزار تا ۱۲۰ هزار سال پیش — چندان رایج نبوده است.
منبع تصویر: ژانیانگ لی
دانشمندان پیشتر تخمین میزدند که قدمت این ابزارها بیش از ۱۲۶ هزار سال نباشد. در آن زمان، این منطقه دورهای گرمتر میانیخچالی را تجربه میکرد. اما یک تحلیل جدید این جدول زمانی را تغییر داد.
گروه پژوهشی بلورهای کلسیت پیدا شده در داخل یک استخوان دنده متعلق به حیوانی شبیه گوزن را که در این محوطه کشف شده بود، بررسی کردند. این بلورها مقدار اندکی اورانیوم در خود دارند که بهمرور زمان به توریم تجزیه میشود. با اندازهگیری نسبت این دو عنصر، پژوهشگران توانستند سن بلورها را محاسبه کنند و در نتیجه سن لایه باستانشناسیای را که ابزارها در آن یافت شده بودند دقیقتر تعیین کنند.
نتایج نشان داد که قدمت این ابزارها حدود ۱۴۶ هزار سال است؛ یعنی مربوط به یک دوره سرد یخبندانی، نه یک دوره گرم اقلیمی.
منبع تصویر: یوچائو ژائو
یوچائو ژائو، دستیار سرپرست باستانشناسی شرق آسیا در موزه فیلد شیکاگو و نویسنده اصلی این پژوهش که در «مجله تکامل انسان» منتشر شده است، گفت تاریخگذاری جدید روایت گستردهتری را درباره این آثار باستانی تغییر میدهد. او توضیح داد که معمولاً مردم خلاقیت را با دورههای فراوانی و ثبات مرتبط میدانند، اما شواهد لینگجینگ نشان میدهد که نوآوری میتواند در شرایط فشارهای محیطی نیز شکل بگیرد.
این محوطه توسط «هومو جولینسیس» اشغال شده بود؛ گروهی از انسانتباران که گفته میشود ترکیبی از ویژگیهای جسمانی انسانهای باستانی شرق آسیا و نئاندرتالهای اروپا را داشتهاند. پژوهشگران همچنین به اندازه غیرمعمول بزرگ مغز آنها اشاره میکنند. دانشمندان معتقدند که ممکن است نیاکان انسانهای مدرن با آنها تعامل داشته باشند.
خودِ ابزارهای سنگی نیز به دلیل شیوه ساختشان توجه پژوهشگران را جلب کردند. محققان هستههای سنگی دیسکمانندی را بررسی کردند که با کوبیدن سنگهای کوچکتر به سنگهای بزرگتر ساخته شده بودند. برخی از این هستهها در هر دو طرف شکلدهی متعادلی داشتند. در برخی دیگر ساختاری منظمتر دیده میشد؛ بهطوریکه یک سمت بهعنوان سکوی ضربه عمل میکرد و از سمت دیگر تراشههای تیز سنگی جدا میشد.
به گفته پژوهشگران، این هستههای نامتقارن نشاندهنده مدیریت دقیق شکل و زاویههای سنگ هستند. سازندگان این ابزارها میدانستند که شکستگیها چگونه در سنگ گسترش پیدا میکنند و سطح سنگ را طوری تنظیم میکردند که بتوانند همچنان تراشههای قابل استفاده تولید کنند.
ژائو این فرایند را بسیار پیشرفتهتر از شکستن تصادفی سنگها توصیف کرد. به گفته پژوهشگران، سازندگان این ابزارها ویژگیهای سنگ را درک میکردند و هنگام ساخت، از یک توالی برنامهریزیشده پیروی میکردند.
این مطالعه همچنین به شباهتهایی میان ابزارهای لینگجینگ و فناوریهای دوره پارینهسنگی میانی اشاره میکند؛ فناوریهایی که در اروپا با نئاندرتالها و در آفریقا با جمعیتهای باستانی انسان مرتبط دانسته میشوند. پژوهشگران میگویند این موضوع نشان میدهد که تفکر فناورانه پیشرفته در مناطق مختلف جهان شکل گرفته است، نه اینکه تنها در بخش غربی اوراسیا پدید آمده باشد.
سالها بسیاری از باستانشناسان معتقد بودند گروههای انسانی شرق آسیا در این دوره، در مقایسه با جمعیتهای اروپا و آفریقا، تغییرات فناورانه محدودی داشتهاند. اما کشفیات لینگجینگ این دیدگاه را به چالش میکشد.
سن بازنگریشده این محوطه همچنین نحوه تفسیر رابطه میان اقلیم و نوآوری انسانی را تغییر میدهد. بهجای آنکه خلاقیت صرفاً با شرایط محیطی مطلوب پیوند داده شود، شواهد لینگجینگ نشان میدهد که اقلیمهای دشوار انسانهای باستانی را وادار کرده تا برای بقا خود را سازگار کنند و فناوریهایشان را بهبود دهند.
پژوهشگران میگویند این یافتهها لایه تازهای به تصویر روبهرشد تکامل انسان در شرق آسیا میافزاید و نشان میدهد که جمعیتهای باستانی حتی در برخی از سردترین شرایط دوره پلیستوسن نیز رفتارهای پیچیده و پیشرفتهای را توسعه دادهاند.
