تدفین یک زن در دانوب با یک تاج طلای نازک دور جمجمهاش، به یکی از شواهد روشنتر شبکه گستردهتری از دوران برنز تبدیل شده که صربستان امروزی، حوضه کارپات و بالکان مرکزی را به هم متصل میکند.
مجله اینترنتی باستان شناس : در یک مطالعه جدید، باستانشناسان اوژن ملادنوویچ و الکساندر بولاتوویچ، تاریخهای جدیدی از کربن-۱۴ برای سه دفن دوران برنز اولیه و میانه در منطقه دانوب صربستان ارائه میدهند: واجوگا-پساک، شلینکارا-زمون و گولوکوت-ویسیچ. برای دههها، این مقبرهها عمدتاً از طریق سبک سفالگری، اشیای فلزی و آداب تدفین درک میشدند. اکنون، تاریخهایی که از دندانهای انسان گرفته شدهاند، زمانبندی محکمتری را برای جوامعی که بیش از ۴۰۰۰ سال پیش زندگی میکردند، تجارت میکردند و سنتهای تدفین را به اشتراک میگذاشتند، ارائه میدهند.
آنچه در این مقاله می خوانید
- تدفین زنی از دوران برنز که با یک تاج طلایی
- سه گورستان، سه دندان باستانی
- تاج طلایی در جهانی در حال حرکت
تدفین زنی از دوران برنز که با یک تاج طلایی
مهمترین و چشمگیرترین مقبره از سه مقبره، از شلینکارا در زمون، بخشی از بلگراد امروزی است. این مقبره حاوی بقایای یک زن بزرگسال، احتمالاً بین ۲۵ تا ۳۰ سال سن داشت. او در حالت خم شده قرار گرفته بود، به سمت غرب-شرق، با چهرهای رو به شمال شرقی.
دور تا دور بدن او، باستانشناسان مجموعهای مرتب از کالاهای مقبره را مستند کردند. برخی ظروف زیر پاهایش قرار داشتند، در حالی که گروهی بزرگتر بالای سرش قرار گرفته بود. اینها شامل کاسهها، لیوانها و یک بطری کوچک یا فنجان بود. اما شیئی که به این مقبره قدرت غیرمعمولی میبخشد، یک تاج از یک صفحه طلایی نازک است.
تاج طلایی در اطراف جمجمه، در سطح پیشانی یافت شد. سوراخهای کوچک در دو انتهای آن نشان میدهد که زمانی به یک ماده دیگر، شاید پارچه یا چرم، متصل بودهاست، در حالی که تزئینات سوراخشده در لبههای آن به شیء یک ریتم بصری عمدی میدهد. این فقط یک تزئین رها شده در مقبره نبود. به نظر میرسد بخشی از نحوه ارائه زن در مرگ بودهاست.
نمونهای از دندان از گورستان، تاریخ قبر را بین ۲۲۶۸ تا ۲۰۳۹ قبل از میلاد (ق.م) نشان میدهد. این امر زن را در مرحلهای بحرانی از عصر برنز اولیه قرار میدهد، زمانی که چندین سنت فرهنگی در جنوب حوضه کارپات و بالکان مرکزی با هم تلاقی و همپوشانی داشتند.
موقعیت گورستانها در منطقه مورد مطالعه:
- واجوگا-پساک
- شلونکارا-زمون
- گلوکوت-ویزیچ
- نووی کنیژواک
- استوجیچوو
- موکرین
- استبارلیا
- گومولاوا
- کد کرستا، استارچوو
- آمفیتئاتر، ویمیناسیوم
- موگیلا-سیگانسکو بردو
- تولیساواک
- سیریک-باندرا، بلاکا کرکوا
- شومار، بلوتیچ
- ژاباری
- کریلژسکی کامن
- بورسکو جیزو
- ترنیانه
- حیدوچه چسما
- شوکا لو پاتران
- اوترینا، روتوواتس
- پولیه، گلوگواک
- سویناریچکا چوکا
- میانیشه، رانوتوواتس (نقشه پایه: EsriTopoMap، نسخه QGIS 3.34.15-Prizren؛ گرافیک: O. Mladenović).
اعتبار: Mladenović و Bulatović، 2026
سه گورستان، سه دندان باستانی
گورستان شلونکارا-زمون کشف منحصر به فردی در مطالعه نیست. محققان همچنین دو گورستان دیگر را تاریخگذاری کردند، هر کدام قطعهای متفاوت را به تصویر دوران برنز اضافه میکنند.
در واجوگا-پساک، در ساحل راست دانوب، باستانشناسان گورستان زنی بزرگسال را که بین ۳۰ تا ۴۰ سال سن داشت، بررسی کردند. او نیز در حالت خم شده قرار گرفته بود. کالاهای او در گورستان سادهتر از زمون بود: یک کاسه و یک جغله یکدست. با این حال، تاریخ این گورستان ممکن است شگفتانگیزترین باشد.
یک دندان انسان از واجوگا-پساک تاریخی بین ۲۶۶۳ تا ۲۴۷۴ قبل از میلاد کالندری، یا به طور دقیقتر بین ۲۶۲۲ تا ۲۴۹۶ قبل از میلاد کالندری، به دست داد. این کمی زودتر از انتظار از کالاهای گورستان است که آن را به افق فرهنگی سوموگوار-وینکوفچی متصل میکند.
این موضوع در چارچوب زمانشناسی منطقه اهمیت دارد. اگر تاریخ توسط تحقیقات آینده تأیید شود، واجوگا-پساک ممکن است نشان دهد که ارتباطات فرهنگی مرتبط با جهان سوموگوار-وینکوفچی در امتداد دانوب شرقی زودتر از حد فرض شده گسترش یافته است.
سومین گورستان، از گولوکوت-ویزیچ، به دوران برنز میانی تعلق دارد. آن در لایهای از دوران نئولیت اولیه استارچووو یافت شد، اما خود گورستان بسیار بعدتر است. فرد متوفی در حالت چپ در حالت خم شده قرار گرفت، با چندین کالای احتمالی گورستان نزدیک او. اینها شامل ظروف سفالی، یک ظرف کوچک با حکاکیهای عمیق برای پوششگذاری، و یک قفل حلقهای برنج، نوعی تزئین مارپیچ مرتبط با لباس و نمایش دوران برنز بود.
یک دندان از گولوکوت-ویزیچ تاریخ گورستان را بین ۱۸۸۰ تا ۱۶۹۹ قبل از میلاد کالندری تأیید میکند. این آن را در محدوده زمانی گروه واتین، یکی از مهمترین تشکیلات فرهنگی دوران برنز میانی در منطقه، تثبیت میکند.
موقعیت خمیده بدن در هر سه مقبره، آنها را به سنتهای تشییع جنازهای گستردهای که در حوضه کارپات جنوبی شناخته شده است، متصل میکند. کالاهای مقبره به یک جهت اشاره دارند. در شلونکارا-زمون، ظروف سفالی و تاج طلایی، ارتباطات با حوزههای فرهنگی سوموجیوار-وینکوفچی و ماروس را نشان میدهد. موقعیت سایت، نزدیک مرز سیرمیا و بانات، آن را به ویژه ارزشمند برای درک مناطق تماس بین گروههای عصر برنز همسایه میکند.
تاریخ شلونکارا-زمون نیز بحث در مورد گروه نواتچا چوپریا-پانچوو، یک پدیده فرهنگی اخیراً شناسایی شده در ارتباط با دره بزرگ موراوا، پریپانونیا و حوضه کارپات جنوبی را تقویت میکند. به جای نشان دادن یک هویت فرهنگی ثابت، مقبره به نظر میرسد در نقطه تلاقی سنتها قرار دارد.
گولوکوت-ویزیچ لایه دیگری را اضافه میکند. تاریخ آن، موقعیت گروه واتین را در نیمه اول هزاره دوم قبل از میلاد تایید میکند، در حالی که ظروف کوچک تزیینشده، دفن را به فرهنگ سفالی تزیینشده دانوب متصل میکند. حلقه قفل برنز نیز به شبکههای گستردهتر استفاده از تزئینات در سراسر حوضه کارپات اشاره دارد.
تاج طلایی در جهانی در حال حرکت
تاج طلایی از محوطهٔ Šljunkara‑Zemun قویترین تصویر در این پژوهش باقی میماند. این شیء به روایت، یک مرکز انسانی میدهد: زنی جوان که با دقت قابلتوجهی به خاک سپرده شده، در میان ظرفها قرار گرفته و با زیوری نادر که بر پیشانیاش گذاشته شده مشخص شده است.
اما اهمیت تاج تنها به زیبایی یا جایگاه اجتماعی محدود نمیشود. حضور آن در قبری که با بقایای انسانی تاریخگذاری شده، به باستانشناسان اجازه میدهد این شیء نادر را در یک چارچوب زمانی دقیق قرار دهند. همچنین نشان میدهد که چگونه ایدههای مربوط به هویت، نمایش و آیین در میان جوامع عصر مفرغ در امتداد رود دانوب جابهجا میشدند.
تاریخگذاریهای جدید به بحث پایان نمیدهند؛ بلکه آن را دقیقتر میکنند. محوطهٔ Vajuga‑Pesak ممکن است بخشی از این خط زمانی را به دورهای قدیمیتر عقب ببرد. Šljunkara‑Zemun به تعریف یک مرز فرهنگی کمک میکند؛ جایی که چندین سنت مختلف با هم تلاقی داشتهاند. Golokut‑Vizić نیز اهمیت گونههای منطقهای درون جهان فرهنگی واتین (Vatin) را تأیید میکند.
اکنون یک ورقهٔ نازک طلا، سه دندان باستانی و چند ظرف سفالی باعث شدهاند که منطقهٔ دانوب در صربستان کمتر شبیه حاشیهٔ جهان عصر مفرغ به نظر برسد و بیشتر مانند یکی از گذرگاههای فعال آن.
